وضعیت منابع طبیعی استان

استان زنجان   استان زنجان با مساحتی در حدود ۲۲۱۶۴ کیلومتر مربع در شمال غربی کشور ایران قرار گرفته است. این استان با جمعیتی در حدود یک میلیون نفر دارای ۸ شهرستان -  ۱۷ شهر – ۴۶ دهستان و ۱۲۱۰ آبادی است.

 اماکن دیدنی

مهم ترین اماکن دیدنی استان عبارتند از: گنبد سلطانیه - غار کتله خور- مسجد جامع زنجان- بنای رختشویخانه - داش کسن- آبشار شارشار- بازار زنجان- تپه های باستانی کرسف-  دربند قاطرچی- غار خرمنه سر- قلعه بهستان –-معبد اژدها- موزه زنجان

طبیعت و جغرافیای طبیعی:

رودهای مهم در این استان قزل اوزن، زنجانرود و ابهر رود است. بلندترین نقطه استان در ارتفاعات تخت سلیمان (بیش از ۳۰۰ متر) و کمترین در قزل اوزن در گیلوان (حدود۳۰۰ متر) می باشد. تنوع آب و هوائی این منطقه موجب ایجاد گونه های متفاوتی از زندگی جانوری و گیاهی شده است . به دلیل شرایط کوهستانی این ناحیه و تاثیرات غیرمستقیم جریانات جوی مرطوب شمال غربی آب و هوای استان را می توان به دو ناحیه تقسیم نمود. اب و هوای کوهستانی سرد با تابستانی معتدل و آب و هوای گرم و نیمه مرطوب طارم علیا . متوسط بارندگی در حدود ۳۰۰ میلیمتر می باشد.غارهای استان عبارتند از : غار کتله خور- گلجیک – غار خرمنه سر. غار کتله خور که زا همه اینها دیدنی تر و بزرگ تر است و یکی از پدیده های طبیعی بسیار زیبای ایران محسوب می شود در ۸۰ کیلومتری جنوب خدابنده قرار گرفته است. همچنین چشمه های آب معدنی استان عبارتند از :چشمه آبگرم وننق- چشمه آبگرم ابدال- چشمه آبگرم گرماب و چشمه آبگرم حلب انگوران

مردم: زبان گفتاری اکثریت اهالی استان زنجان ترکی آذربایجانی است ولی همسایگی و نزدیکی به پایتخت باعث گرایش به زبان فارسی شده است. در جهات چهارگانه در شمال استان ترکی مخلوط با گیلکی و در شرق متمایل به فارسی در جنوب غربی کردی و در غرب ترکی آذربایجانی و در جنوب استان نیز با گرایش فارسی و تاتی تکلم می کنند.حمداله مستوفی در کتاب نزهه القلوب مذهب مردم منطقه را در حدود ۷۴۰ هجری قمری سنی مذهب ذکر می کند اما در دوران صفویه با حمایت صفویان از تشیع به تدریج مذهب تشیع رواج یافته است.

 تاریخچه: مرکز این استان در قبل از اسلام زنگان یا زندیقان و به معنای منسوب به کتاب زند نام داشته است که پس از استیلای اعراب بنا به ضرورت تلفظ معرب به زنجان تغییر یافته است. این استان از قدیم به سبب قرار گرفتن در حاشیه جاده ابریشم و راه تجاری مسیر هند و چین به اروپا دارای اهمیت خاصی بوده است.بنای عظیم سلطانیه که بعد از کلیسای سانتا ماریا دلفیروی فلورانس و مسجد ایاصوفیه در ترکیه عظیم ترین گنبد تاریخی جهان بشمار می آید در این استان قرار دارد.

 محصولات کشاورزی استانمحصولات عمده کشاورزی  استان که اکثرا صادر هم می شوند عبارتند از: گندم – زیتون- برنج- انگور- زردآلو سیب- لوبیا- خیار- کدو- فندق- بادام- انار- سیر از محصولات عمده شهرستان طارم به شمار می رود.

صنایع استان: استان زنجان به دلیل محدودیت قانونی توسعه ظرفیتهای تولیدی در تهران و مرکز کشور و برخورداری از شبکه های زیربنائی قوی ( زمین- منابع آب- خاک- شبکه های مواصلاتی- موقعیت راهبردی در منطقه شمالغرب- عبور  خطوط انرژی- سرمایه گذاری کلان ملی و...  ) از پتانسیل قابل ملاحظه ای در جذب سرمایه گذاری بخش صنعت برخوردار است. از صنایع مهم استان به چند نمونه اشاره می گردد:شرکت ایران ترانسفو- پارس سوئیچ - شرکت ملی سرب و روی ایران – شرکت کالسیمین – شرکت مینو و..همچنین شهر زنجان از لحاظ تنوع معادن بسیار غنی بوده بطوریکه در حال حاضر بالغ بر ۱۷۰ اندیس و ذخایر  معدنی قابل بهره برداری و در دست اکتشاف و یا شناسائی شده در استان وجود دارد که شامل : سرب و روی – سیلیس- منگنز- مس – آهن – سنگهای تزئینی و... است. هم اینک از نظر معادن روی این استان بزرگترین معادن روی خاورمیانه را در خود جای داده است.    

      وضعیت منابع طبیعی استان زنجان

  فواید و محاسن عرصه های منابع طبیعی

مساحت استان ۲،۲۱۶،۴۰۰ هکتار  
مساحت منابع ملی استان ۱۲۳۴۶۱۳ هکتار ۵۶% مساحت استان
مساحت مراتع ۱۱۳۷۰۰۰ هکتار ۳/۵۱% مساحت استان
مساحت جنگل ۹۷۵۵۳ هکتار ۴/۴% مساحت استان
مساحت جنگل دست کاشت ۱۵۰۰۰ هکتار  
مراتع خوب ۲۴۰۴۴۲ هکتار ۲۱%مراتع
مراتع متوسط ۴۲۵۳۰۰ هکتار ۳۷% مراتع
مراتع فقیر ۴۷۱۳۱۷ هکتار ۴۲% مراتع
دام وابسته به مرتع ۱۷۴۱۰۰۰ واحد دامی  
دامدار وابسته به مرتع ۲۰۰۰۰ خانوار  
تولید علوفه خشک ۱۸۳۰۰۰ تن  

- تولید اکسیژن - جذب پرتوهای مادون قرمز - جذب گرد و غبار - تعدیل آب و هوا و دمای محیط - کاهش آلودگی صدا - تنظیم گاز و ایجاد تعادل بین اکسیژن و گاز کربنیک - تولید ماده فیتوفسید: ( این ماده باعث تعادل بین دو نیمکره مغز و ایجاد آرامش در انسان می‌شود) - تنظیم آب و هوا با تنظیم گازهای گلخانه ای وتولیدDMS   مؤثر تشکیل ابرهاv  تنظیم اختلالات و آشفتگی های جوی از طریق حفاظت خاک در برابر طوفان و کنترل سیلاب - تنظیم هوا، تنظیم جریانات هیدرولوژیک - تامین آب توسط آبخیزها و لایه های آبی - جلوگیری از فرسایش و حفظ خاک در مقابل باد و هرزآب ها - تشکیل خاک، ازطریق تقویت فرآیندهای خاکسازی - تأثیر در چرخه غذایی نظیر تثبیت ازت و فسفر - کنترل آلودگی ها و مسمومیت زدایی - کنترل بیولوژیکی با دخالت در تنظیمات حرکتی و تغذیه ای - پناهگاه و زیستگاه منطقه ای و محلی برای پرورش انواع گونه های مهاجر و بومی - تولید غذا و سایر مواد مایحتاج  مانند ماهی، صمغ، غلات، خشکبار، میوه، و . . .

برخی محصولات منابع طبیعی

 تولید مواد خام ازقبیل الوار، سوخت و علوفه - تأمین علوفه مورد نیاز احشام در جهت تولید گوشت قرمز - حفظ منابع ژنتیکی انواع گیاهان و جانوران و ایجاد  تنوع حیاتی - جنبه های تفریحی، اکوتوریسم ورزشی، کوهنوردی،  طبیعت گردی، شکار  و سایر فعالیت های مشابه - ارزش های زیبا شناختی، هنری، آموزشی یا علمی اکوسیستم ها  

 چالش های عمده جهانی در اثر تخریب منابع طبیعی

- تغییر اقلیم - گرم شدن کره زمین ، تشدید انتشار گازهای گلخانه ای - خشکسالی – کاهش بارندگی - سالانه ۸۰۰ هزار نفر از مردم جهان به دلیل آلودگی هوا جان میدهند. آلودگی هوا با ده برابر آلودگی آب و ۱۶ برابر آلودگی غذا دارای اهمیت است.  ۶۰ درصد از اکسیژن مصرفی جهان توسط فضای سبز تولید می شود. یک سوم مساحت زمین و یک ششم جمعیت جهان در ۱۱۰ کشور تحت تاثیر پدیده بیابان زائی قرار دارند. سالانه 500 میلیون هکتار جنگل  در  جهان منهدم  می شود. در 5 تا 7 میلیون هکتار از اراضی حاصلخیز جهان شور و غیرقابل استفاده می شود. کاهش ذخائر جنگلی هم اکنون در اثر تداوم تخریب منابع طبیعی جهان سالانه   ۱۰۰ هزار گونه و روزانه ۲۷۴ گونه گیاهی و جانوری   از بین می رود. در صورت تداوم خشکسالی با وجود پیشرفت و فناوری امکان تغذیه یک سوم جمعیت جهان تا سال ۲۰۲۰ با مشکل مواجه خواهد شد در حال تولید بیابان هستیم ایجاد سیلاب های وحشی دوره های خشک طولانی تبخیر بسیار بالا فقر وگرسنگی فرسایش- شدید آبی- بادی تخریب اراضی بیابان